Τα φίδια της Κύπρου: ποια είναι επικίνδυνα και ποιος τα απομακρύνει

Έλεγχος: 18/11/2026.

Η σύντομη απάντηση

Στην Κύπρο ζουν οκτώ είδη φιδιών. Τα τρία είναι δηλητηριώδη, όμως σύμφωνα με το Τμήμα Δασών μόνο ένα είναι επικίνδυνο για τον άνθρωπο: η Φίνα. Το μαύρο φίδι (θερκό) είναι ακίνδυνο και τρώει κυρίως τρωκτικά.

Αν δαγκωθεί κάποιος, καλέστε το 112. Αν υπάρχει φίδι στο σπίτι ή στον κήπο σας, μείνετε μακριά του, κρατήστε μακριά τα παιδιά και τα κατοικίδια, και καλέστε κάποιον που πιάνει φίδια και τα απελευθερώνει. Μην προσπαθήσετε να το σκοτώσετε: ορισμένα φίδια της Κύπρου προστατεύονται αυστηρά από τον νόμο.

Αυτή που πρέπει να πάρετε στα σοβαρά: η Φίνα

Η Φίνα (Macrovipera lebetina), κατά το Τμήμα Δασών, είναι το πιο επικίνδυνο φίδι της Κύπρου λόγω του δηλητηρίου της.

Πώς την αναγνωρίζετε, σύμφωνα με το ενημερωτικό φυλλάδιο του Τμήματος:

  • μήκος έως 2 μέτρα και βάρος έως 5 κιλά·
  • φαρδύ, τριγωνικό κεφάλι·
  • πολύ κοντή ουρά·
  • ζει σε πετρώδεις πλαγιές, θαμνώνες και ξηρά, άγονα εδάφη, και είναι αρκετά κοινή·
  • τρώει κυρίως τρωκτικά και πουλιά, και μπορεί να ανεβαίνει σε δέντρα·
  • ζευγαρώνει από τον Απρίλιο ως τον Μάιο.

Γενικά δεν είναι επιθετική και δεν επιτίθεται αν δεν νιώσει ότι απειλείται. Τότε σφυρίζει δυνατά και χτυπά γρήγορα. Αφήστε της χώρο και αφήστε την να απομακρυνθεί.

Τα άλλα δύο δηλητηριώδη φίδια

Και τα δύο έχουν τα δόντια του δηλητηρίου στο πίσω μέρος του στόματος, και κανένα δεν θεωρείται επικίνδυνο για τον άνθρωπο.

  • Αγιόφιδο ή ξυλόδροπης (Telescopus fallax): μήκος γύρω στο 1 μέτρο.
  • Σαΐττα (Malpolon monspessulanus): έως 2 μέτρα. Φεύγει μακριά από τους ανθρώπους. Το φυλλάδιο αναφέρει ότι το δάγκωμά της προκαλεί δυσάρεστα συμπτώματα, όπως επώδυνο πρήξιμο και έντονο πονοκέφαλο.

Τα ακίνδυνα

  • Μαύρο φίδι, θερκό (Dolichophis jugularis): έως 3 μέτρα, και θεωρείται το μακρύτερο φίδι της Ευρώπης. Δεν είναι δηλητηριώδες, αν και το δάγκωμά του μπορεί να πονέσει. Το Τμήμα Δασών το χαρακτηρίζει πολύ χρήσιμο για τη γεωργία, γιατί τρώει κυρίως τρωκτικά.
  • Δρόπης (Coluber nummifer): έως 1,5 μέτρο. Αν στριμωχτεί μπορεί να σφυρίξει και να δαγκώσει γρήγορα, όμως δεν είναι δηλητηριώδες.
  • Κυπριακό φίδι (Hierophis cypriensis): έως 115 εκ., ζει μόνο στην Κύπρο, κυρίως στα δάση του Τροόδους, της Πάφου και του Μαχαιρά. Εντελώς ακίνδυνο.
  • Κυπριακό νερόφιδο (Natrix natrix cypriaca): ζει μόνο στην Κύπρο και είναι από τα πιο σπάνια φίδια του νησιού, σε κίνδυνο εξαφάνισης. Δεν δαγκώνει και δεν έχει δηλητήριο.
  • Ανήλιος (Typhlops vermicularis): κάτω από 35 εκ. Εντελώς ακίνδυνος.

Ο νόμος: γιατί δεν πρέπει να σκοτώσετε ένα φίδι

Το Κυπριακό φίδι και το Κυπριακό νερόφιδο περιλαμβάνονται στο Παράρτημα III του περί Προστασίας και Διαχείρισης της Φύσης και της Άγριας Ζωής Νόμου του 2003 (Ν. 153(I)/2003), για αυστηρή προστασία. Η σκόπιμη σύλληψη ή θανάτωσή τους απαγορεύεται. Εξαιρέσεις επιτρέπονται μόνο με διάταγμα του Υπουργού, για συγκεκριμένους λόγους.

Από απόσταση, οι περισσότεροι δεν μπορούν να ξεχωρίσουν ένα σκούρο φίδι από ένα άλλο. Το Τμήμα Περιβάλλοντος αναφέρει ότι ο κύριος εχθρός αυτών των φιδιών είναι οι άνθρωποι που τα σκοτώνουν από άγνοια. Το ασφαλές και νόμιμο είναι να αφήσετε το φίδι ήσυχο και να το αναλάβει κάποιος που ξέρει από φίδια.

Αν δαγκωθεί κάποιος

Καλέστε το 112. Ο Οργανισμός Κρατικών Υπηρεσιών Υγείας (ΟΚΥπΥ) αναφέρει ότι η κλήση είναι δωρεάν και τη χειρίζεται η αστυνομία, και ότι μπορείτε επίσης να καλέσετε απευθείας το Κέντρο Ελέγχου Ασθενοφόρων στο 22887171. Το Υφυπουργείο Τουρισμού αναφέρει ότι μιλούν αγγλικά.

Όταν καλέσετε, πείτε στο Κέντρο Ελέγχου Ασθενοφόρων:

  • το είδος του επείγοντος περιστατικού, και τον αριθμό τηλεφώνου σας·
  • την επαρχία, την περιοχή και την πλήρη διεύθυνση·
  • αν δεν υπάρχει διεύθυνση, μια περιγραφή του σημείου που θα τους βοηθήσει να σας βρουν·
  • πόσα άτομα χρειάζονται βοήθεια, και την ηλικία τους αν μπορείτε.

Μείνετε στη γραμμή και ακολουθήστε τις οδηγίες του χειριστή. Δεν δίνουμε εδώ άλλες συμβουλές πρώτων βοηθειών: ακολουθήστε ό,τι σας πει ο χειριστής.

Ποιος απομακρύνει φίδια

Τη δουλειά αυτή την κάνουν ιδιώτες που πιάνουν φίδια. Πριν καλέσετε κάποιον, ρωτήστε:

  • Πιάνετε το φίδι ζωντανό και το απελευθερώνετε; Η θανάτωση δεν είναι λύση, και για τα προστατευόμενα είδη είναι παράνομη.
  • Πού θα το απελευθερώσετε; Μακριά από σπίτια, σε κατάλληλο μέρος.
  • Πώς χειρίζεστε μια Φίνα; Πρέπει να έχουν τα σωστά εργαλεία και εμπειρία.
  • Πόσο χρεώνετε την επίσκεψη, και πόσο τη νύχτα ή τα Σαββατοκύριακα;

Να μην τα τραβά ο κήπος σας

Η Φίνα και το μαύρο φίδι τρώνε κυρίως τρωκτικά, οπότε δώστε τους λιγότερους λόγους να έρθουν:

  • μαζέψτε σκουπίδια, ζωοτροφές και πεσμένα φρούτα·
  • καθαρίστε τα ψηλά χόρτα, τα μπάζα και τις στοίβες με ξύλα κοντά στο σπίτι·
  • κλείστε τα κενά κάτω από τις πόρτες και γύρω από τους σωλήνες.

Ο οδηγός μας για τον καθαρισμό του οικοπέδου σας πριν από την αντιπυρική περίοδο αφορά τα χέρσα οικόπεδα που τα προσελκύουν. Αν το πραγματικό πρόβλημα είναι τα τρωκτικά, δείτε τον οδηγό για τις απεντομώσεις και μυοκτονίες.

Επόμενο βήμα

Βρείτε υπηρεσία απομάκρυνσης φιδιών και ζώων στην επαρχία σας.

Πηγές

  1. Department of Forests (Ministry of Agriculture, Rural Development and Environment): The snakes of Cyprus (Τα Φίδια της Κύπρου), leaflet, ανάγνωση: 18/11/2026
  2. Department of Forests: Fauna, ανάγνωση: 18/11/2026
  3. Department of Environment: Flora and fauna, reptiles, ανάγνωση: 18/11/2026
  4. CyLaw: Nature and Wildlife (Protection and Management) Law 153(I)/2003, s.21, s.26 and Annex III, ανάγνωση: 18/11/2026
  5. State Health Services Organisation (OKYpY): Ambulance information, ανάγνωση: 18/11/2026
  6. Deputy Ministry of Tourism (Visit Cyprus): Health and safety, ανάγνωση: 18/11/2026
WhatsAppΑίτημα για εργασία